Bước chuyển về năng suất và chất lượng ( thập niên 2006-2015)

21/03/2016

 

Tháng 10/2006, tại Hội nghị Chất lượng Việt Nam lần thứ VI diễn ra tại Hà Nội, lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã phát động thập niên chất lượng lần 2 giai đoạn 2006-2015 với chủ đề “Năng suất chất lượng – Chìa khóa phát triển và hội nhập”. Hoạt động về năng suất chất lượng cả nước nói chung và tại Lâm Đồng nói riêng 10 năm qua đã đạt được những kết quả đáng khích lệ trong công cuộc đổi mới đất nước, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Kết quả đạt được

Sự chuyển biến nhận thức về năng suất và chất lượng của các cấp quản lý, doanh nghiệp, người lao động, người tiêu dùng

Thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng đã đẩy mạnh hoạt động thông tin, tuyên truyền về năng suất và chất lượng trên các phương tiện thông tin đại chúng; tổ chức tập huấn, hướng dẫn các văn bản quy phạm pháp luật về tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, từ đó góp phần nâng cao nhận thức của các cấp quản lý, doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng trong toàn tỉnh.

Các doanh nghiệp của tỉnh đã chủ động hơn trong quá trình tham gia phong trào năng suất và chất lượng. Số lượng doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng (HTQLCL) tăng lên rõ rệt, năm 2006 chỉ có 12 doanh nghiệp, đến  2015 là 99 doanh nghiệp (124 lượt doanh nghiệp). Nhiều doanh nghiệp còn tích hợp áp dụng các hệ thống như ISO 9001, ISO 22000, ISO 14000, GlobalGAP, OHSAS 18001… và các công cụ cải tiến năng suất chất lượng như KPIs, 5S. Bên cạnh đó, việc chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy cho các sản phẩm được doanh nghiệp quan tâm với 29 sản phẩm của 10 doanh nghiệp được chứng nhận.

Thông qua việc đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, các doanh nghiệp của tỉnh đã quan tâm đến việc nâng cao năng suất và chất lượng, qua đó xây dựng phong trào năng suất chất lượng của tỉnh ngày càng sâu rộng. Các doanh nghiệp đã chủ động, tích cực trong việc tìm hiểu và thực hiện cải tiến năng suất và chất lượng tại đơn vị, cụ thể: số lượng các doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến và công cụ cải tiến năng suất chất lượng, chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy tăng dần qua các năm. Doanh nghiệp ngày càng quan tâm và tham gia các lớp tập huấn về năng suất và chất lượng để nâng cao kiến thức và áp dụng thực tế tại đơn vị. Một số doanh nghiệp sau khi tham gia các nội dung của dự án đã nâng cao năng suất và chất lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường, cải thiện năng suất lao động thông qua việc áp dụng hệ thống quản lý và các công cụ cải tiến. Số lượng mẫu thử nghiệm tăng dần qua các năm cho thấy doanh nghiệp đã ngày càng quan tâm và có trách nhiệm với chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Người tiêu dùng quan tâm sử dụng hàng hóa có uy tín, chất lượng được kiểm soát và công nhận.

Cải thiện hệ thống pháp luật về năng suất và chất lượng

Được sự quan tâm chỉ đạo của các Bộ ngành nên việc chấp hành các quy định trong phân công quản lý nhà nước về chất lượng hàng hoá đã được các ngành thực hiện đúng theo các quy định và từng bước đi vào nền nếp, tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao khả năng cạnh tranh và hội nhập, năm 2016, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 3310/2006/QĐ-UBND ngày 30/11/2006 phê duyệt Chương trình hỗ trợ doanh nghiệp về khoa học công nghệ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2006-2010, trong đó tập trung hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ KHCN, đổi mới công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, phát triển thương hiệu, nâng cao năng lực dịch vụ kỹ thuật.

Từ khi Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các văn bản hướng dẫn được thông qua, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành, bổ sung, sửa đổi các văn bản để cụ thể hóa các luật, văn bản quy phạm pháp luật như: Quyết định số 69/2009/QĐ-UBND ngày 11/8/2009 quy định về việc xây dựng, thẩm định và ban hành quy chuẩn kỹ thuật tỉnh Lâm Đồng; Quyết định số 88/2009/QĐ-UBND ngày 07/12/2009 quy định trách nhiệm quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trên địa bàn tỉnh; Quyết định số 1263/QĐ-UBND ngày 07/6/2011 phê duyệt chương trình hỗ trợ doanh nghiệp khoa học công nghệ trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2011-2015 (trong đó nâng mức kinh phí hỗ trợ lên 70% giá trị đối với một số dự án so với 30% theo Quyết định 3310/2006/QĐ-UBND); Quyết định số 70/2012/QĐ-UBND ngày 11/01/2012 phê duyệt dự án “Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa của tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2012-2015”.

Xây dựng phong trào năng suất của tỉnh

Sau hơn 3 năm thực hiện, dự án “Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa của tỉnh Lâm Đồng giai đoạn 2012-2015” đã thu hút 168/884 doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ chủ lực của tỉnh tham gia (đạt 19%, so với mục tiêu của giai đoạn này là 20%); đào tạo 10 cán bộ của các sở, ngành thành chuyên gia năng suất, chất lượng. Dự án đã tiến hành khảo sát tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa (không có yếu tố nước ngoài) đang sản xuất, chế biến, kinh doanh các sản phẩm chủ lực của tỉnh như chè, cà phê, rau, hoa, các sản phẩm có giá trị cao, thị trường xuất khẩu lớn, dịch vụ du lịch nhằm tìm hiểu nhu cầu cải tiến năng suất chất lượng làm cơ sở xây dựng cho các giai đoạn tiếp theo.

Phát triển cơ sở hạ tầng cho hoạt động năng suất và chất lượng

Toàn tỉnh hiện có 05 tổ chức đo lường, thử nghiệm chất lượng sản phẩm hàng hóa đối với các sản phẩm có thế mạnh của tỉnh. Trong đó, Trung tâm Phân tích và Chứng nhận Chất lượng thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Lâm Đồng là đơn vị đã được công nhận phù hợp tiêu chuẩn ISO/IEC 17025, ISO/IEC 17065. Với xu hướng ngày càng mở rộng phạm vi chứng nhận và được chỉ định chứng nhận, Trung tâm đã được Bộ Xây dựng chỉ định chứng nhận hợp quy một số sản phẩm vật liệu xây dựng; Bộ Y tế chỉ định chứng nhận hợp quy cho đồ uống có cồn, đồ uống không cồn, nước khoáng thiên nhiên và nước đóng chai; Bộ Công thương chỉ định chứng nhận sản phẩm phân bón vô cơ.

Nhằm nâng cao năng lực kiểm định, hiệu chuẩn, năm 2015, phòng Quản lý đo lường thuộc Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đã được công nhận phù hợp tiêu chuẩn ISO/IEC 17025 về lĩnh vực khối lượng. Trong 10 năm qua, phòng đã kiểm định 73.989 lượt phương tiện đo, góp phần đảm bảo chất lượng sản phẩm hàng hóa, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm minh các hành vi gian lận về đo lường, tạo sự công bằng và cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Ngoài ra, các phòng thử nghiệm của Viện Nghiên cứu hạt nhân, Trường Đại học Đà Lạt, Trung tâm Y tế dự phòng có đủ năng lực thử nghiệm phục vụ hoạt động nghiên cứu, dịch vụ đáp ứng kịp thời nhu cầu của các tổ chức, cá nhân trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Về cơ sở dữ liệu thông tin tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đến nay, đã cập nhật được 556 QCVN và đang quản lý 1.689 tiêu chuẩn các loại (quốc gia, quốc tế, khu vực) liên quan đến các sản phẩm chủ lực của tỉnh.

Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng và đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

Thời gian qua, với sự phối hợp giữa Sở Khoa học và Công nghệ và các huyện, thành phố trong

tỉnh, nhiều nhãn hiệu của các sản phẩm đặc trưng thế mạnh đã được đăng ký bảo hộ (gồm

08 nhãn hiệu chứng nhận: Rau Đà Lạt, Hoa Đà Lạt, Trà B’lao, Cà phê Di Linh, Dứa Cayenne Đơn

Dương, Lúa gạo Cát Tiên, Diệp hạ châu Cát Tiên, Cà phê Arabica Lang Biang và 08 nhãn hiệu tập

thể: Cồng chiêng Lang Biang, Rượu cần Lang Biang, Chuối La Ba, Mây tre đan Madaguil, Cá

nước lạnh Đà Lạt, Rượu Cát quế Bảo Lâm, Bánh tráng Lạc Lâm, Nấm Đơn Dương).

Hàng năm, thông qua các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp về khoa học và công nghệ, tỉnh Lâm Đồng đã cấp một phần kinh phí cho các chủ nhãn hiệu thực hiện các hoạt động quản lý và phát triển thương hiệu; đào tạo tập huấn, cấp quyền sử dụng nhãn hiệu, thực hiện các hoạt động tuyên truyền quảng bá nhãn hiệu, xúc tiến mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm và áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, chế biến và kinh doanh sản phẩm.

Hỗ trợ doanh nghiệp tham gia Giải thưởng Chất lượng Quốc gia

Từ năm 2006 đến nay, tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ 17 lượt doanh nghiệp tham gia và đạt thành tích cao, trong đó Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền đã vinh dự đạt giải Vàng Chất lượng Quốc gia năm 2013. Việc hỗ trợ tham dự Giải thưởng Chất lượng Quốc gia đã tạo cơ hội cho các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh nâng cao vị thế các sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ, tăng cường năng lực, khả năng cạnh tranh và hội nhập trên thị trường trong nước và quốc tế...

 Đánh giá kết quả đạt được

 Được sự quan tâm chỉ đạo của các Bộ ngành nên việc chấp hành các quy định trong phân công quản lý nhà nước về chất lượng hàng hoá đã được các ngành thực hiện đúng theo các quy định và từng bước đi vào nền nếp, tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, công tác kiểm soát chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường đã được các ngành quan tâm và xử lý kịp thời; đã giúp cho các tổ chức, cá nhân hiểu, chấp hành tốt hơn, góp phần ổn định, nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, chống gian lận thương mại và bảo vệ người tiêu dùng.

Công tác thanh kiểm tra, giám sát được tăng cường và có hiệu quả hơn do các ngành, các cấp đã có sự chủ động và phối hợp trong quá trình lập kế hoạch, thực hiện thanh kiểm tra và quản lý chất lượng hàng hoá được giao. Thường xuyên lấy mẫu xăng dầu, LPG, thiết bị điện, điện tử, đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm, thực phẩm, nông sản, mỹ phẩm để kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Một số tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

Tính đầy đủ và kịp thời khi ban hành các văn bản hướng dẫn Luật, văn bản chỉ đạo tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai các hoạt động quản lý chất lượng đôi lúc, đôi nơi chưa đáp ứng thực tế (ví dụ như việc phân công quản lý các sản phẩm thực phẩm giữa ngành Công thương và ngành Y tế còn chưa rõ ràng và kịp thời gây khó khăn cho các tổ chức, cá nhân của địa phương).

Các tổ chức đánh giá sự phù hợp, phòng thử nghiệm của tỉnh chưa được quy hoạch sử dụng hợp lý, đầu tư còn dàn trải, cách thức quản lý chưa phù hợp và hầu hết chưa lấy chuẩn mực chung theo phương thức công nhận, năng lực còn hạn chế nên chưa đáp ứng được nhu cầu hiện tại và tương lai của tỉnh.

Lãnh đạo một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ và sâu sắc về việc nâng cao năng suất chất lượng tại doanh nghiệp nên hiệu quả chưa cao.

Mức hỗ trợ cho doanh nghiệp tham gia dự án nâng cao năng suất chất lượng còn thấp, trong khi doanh nghiệp phải đối ứng thêm kinh phí để triển khai và xây dựng lại nhà xưởng cho phù hợp yêu cầu của tiêu chuẩn. Do đó việc vận động các doanh nghiệp tham gia dự án còn rất khó khăn, số lượng doanh nghiệp tham gia dự án chưa đạt được so với mục tiêu đã đề ra (45/53 dự án).

            Đa số các doanh nghiệp hiện nay quản lý chỉ dựa vào các kinh nghiệm có được qua quá trình sản xuất kinh doanh, chậm cập nhật và áp dụng các công cụ quản lý mới cũng như các công cụ nâng cao năng suất chất lượng. Phần lớn là các doanh nghiệp trong tỉnh có quy mô vừa và nhỏ, siêu nhỏ, chưa thực sự chủ động tìm mọi cách để nâng cao năng suất và chất lượng.

            Một số nhãn hiệu đã được chứng nhận chưa phát huy được vai trò của mình nên hiệu quả sau chứng nhận chưa cao, như nhãn hiệu Cà phê Di Linh, Dứa Cayennne Đơn Dương. Nguyên nhân một phần do diện tích sản xuất chưa tập trung, chủng loại chưa nhiều, sản lượng sản xuất chưa đủ lớn, sự khác biệt giữa các sản phẩm chưa rõ ràng và đặc biệt vai trò của các chủ nhãn hiệu khá hạn chế trong công tác vận động tuyên truyền, quảng bá nhãn hiệu nên sức tiêu thụ còn rất hạn chế.

            Lực lượng chuyên trách quản lý chất lượng hàng hóa của tỉnh còn mỏng, phương tiện, trang thiết bị, kinh phí còn hạn chế nên chưa kiểm soát hết các cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Người tiêu dùng chưa nhận thức rõ trách nhiệm, quyền lợi của mình khi sử dụng sản phẩm, hàng hóa để tự bảo vệ mình, phát hiện, tố cáo các hành vi gian lận về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới:

- Thực hiện các hoạt động theo chủ đề của Thập niên chất lượng lần thứ 3 (2016-2025) thống nhất trên cả nước.

- Tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới.

- Chú trọng phát triển mọi nguồn lực để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Tăng cường đội ngũ chuyên gia năng suất chất lượng của tỉnh ngày càng lớn về số lượng và mạnh về chất lượng.

- Thúc đẩy cải tiến và nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm để tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp trên cơ sở áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống quản lý tiên tiến, các công cụ cải tiến, ứng dụng tiến bộ khoa học và đổi mới công nghệ.

- Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, đảm bảo thực thi các văn bản quy phạm pháp luật và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Langbiang Farm được hỗ trợ về các hệ thống quản lý ISO 9001:2008, Global Gap, OHSAS 18001 đối với sản phẩm dâu tây, đẩy mức giá dâu từ 130.000 đồng/kg lên 250.000 đồng/kg khi được chứng nhận Global Gap. Sản phẩm được chấp nhận bởi các hệ thống siêu thị tại Việt Nam khi có các chứng chỉ này.

 

Ths. Phạm Thị Nhâm

Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Lâm Đồng